Vraag en antwoord deskundige

Gemiddeld zijn kinderen op een leeftijd van 3 ½ of 4 jaar ’s nachts droog. Sommige kinderen zijn iets later droog dan anderen en wordt ‘s nachts wel droog zonder training. Andere kinderen moeten echt trainen. Vanaf 6 jaar is het zinvol om eens met je kind te trainen, vooral wanneer het kind last heeft van het probleem. Bij gemotiveerde kinderen en ouders kan dit ook eerder. Wanneer kinderen er eerder van af zijn is veel gewonnen, dit kan psychologische problemen voorkomen. Misschien lijkt het erop dat het kind niet zo ‘n interesse in het droog worden heeft, maar dit kan ook schijn zijn. Soms vinden kinderen het in hun hart heel erg dat ze nat zijn, maar weten ze niet hoe ze het moeten oplossen. Zij nemen een ontwijkhouding aan en ze doen alsof het hen niet interesseert. Dit is overigens een normaal overlevingsmechanisme. Wanneer je met ze praat en samen naar een oplossing zoekt merk je pas dat ze wel graag van het probleem af willen. Op de leeftijd van 5-6 jaar kan je dan het beste beginnen met een keer wakker maken (eventueel gecombineerd met het kind een wachtwoord laten vertellen)’s avonds om te plassen voor je zelf gaat slapen.

Voor ouders is deze situatie vaak onbevredigend. “Je denkt dan al snel: je kon het toch? Waarom doe je dan nu je best niet?” Maar de redenen dat kinderen opnieuw weer in bed gaan plassen kunnen heel divers zijn en zijn soms niet goed aan te geven. Voor ons als behandelaars is het juist een geruststelling als het kind eerder droog is geweest omdat het kind daarmee heeft laten zien dat het hele drinken - urine maken - urine in blaas opslaan - plassysteem goed kan functioneren. Daarom hoeven we ons geen zorgen meer te maken over vele mogelijke aandoeningen. Uit ervaring weten we dat kinderen die weer opnieuw in hun bed zijn gaan plassen met dezelfde hulpmiddelen en net zo snel droog zijn te krijgen als het kind dat nog nooit geprobeerd heeft droog te worden. Vaak is het een spannende periode voor het kind die overbrugd moet worden en kun je die periode ook gewoon afwachten. Het is wel prettig als je er voor kunt zorgen dat het kind in die periode niet in een nat bed ligt. Wordt het kind toch niet uit zichzelf opnieuw droog, dan kunt je contact met de huisarts of schoolarts/schoolverpleegkundige opnemen voor verder advies.

Als eerste is belangrijk dat je zoon beseft dat hij niet de enige is. Bedplassen komt veel voor. Op de leeftijd van 5 jaar plast nog 18% van de jongens in bed, bij pubers plast nog 2% in bed en zelfs op volwassen leeftijd plast nog 1 op de 200 in bed. Dat je in bed plast is meestal iets wat je niet zelf veroorzaakt. Dat is dus ook niets om voor te schamen. Kinderen met een bril of kinderen met een lichamelijke handicap hoeven zich tenslotte ook niet te schamen. Helaas rust op bedplassen nog steeds een taboe. Laten we met zijn allen proberen dat taboe te verminderen. Verstandig is bij schoolkampen om de leerkracht en/of begeleiders over het bedplassen te vertellen en af te spreken hoe ze met het bedplassen van je zoon omgaan. Een eenvoudige manier om je zoon zelf met het probleem om te laten gaan is om DryNites broekjes al in de slaapzak te stoppen voor vertrek die je zoon dan in de slaapzak kan aantrekken. Andere manieren zijn twee identieke slaapzakken meegeven en met de leiding afspreken dat die door de leiding omgewisseld worden. Belangrijkste is dat je kind ontspannen en met veel plezier uit logeren gaat en op schoolkamp. Daarnaast adviseren wij je wel om samen met schoolarts, schoolverpleegkundige en/of huisarts aan het definitief droog worden te gaan werken.

Veel kinderen hebben een probleem om wakker te worden van de seintjes van de blaas. Beter wakker worden kan je leren. Om wakker te leren worden van een volle blaas moet ‘s avonds voor het slapen gaan geoefend worden in de vorm van inprentings oefeningen . Dit moet heel gedisciplineerd gebeuren, pas dan kan de wekbaarheid beinvloedt worden. Een voorbeeld: Een brandweerman die dienst doet in de kazerne zal misschien wel gaan slapen, maar met het idee, dat hij onmiddellijk wakker moet zijn, wanneer hij een bel hoort. Dit betekent namelijk dat ergens brand is. Deze brandweerman heeft dat heel goed in zijn hoofd zitten en “ gaat erop slapen”. Hij wordt echt wakker en slaapt niet door het alarm. Een ander voorbeeld is wanneer je extreem vroeg op moet om naar Schiphol te gaan. Men slaapt dan anders dan wanneer je op zondag uit kan slapen. Het betekent dat je de wekbaarheid kan beïnvloeden. Wanneer je wakker wilt leren worden van een volle blaas kun je daar dus ook oefeningen voor doen. Om bij wekken beter wakker te zijn, kun je dat bijvoorbeeld oefenen met een wachtwoord. Er wordt een woord afgesproken voor het slapen gaan, dit woord moet worden ingeprent in de trant; “als ik gewekt word moet ik onmiddellijk mijn wachtwoord zeggen”. Het moet natuurlijk iedere avond een ander woord zijn. Het kind moet oud genoeg zijn om het wachtwoord voor het slapen gaan goed in te prenten. Sommige kinderen hebben extra hulp nodig: zij kunnen voor het slapen een kwartiertje oefenen door een aantal maal te herhalen wat ze moeten doen wanneer ze gewekt worden.

Het is ook mogelijk om een geluid af te spreken. Dit geluid wordt voor het slapen gaan een paar keer geoefend. Het kind moet daarbij denken “ wanneer ik dit hoor moet ik wakker worden”.

Voorbeelden van geluiden zijn:

• Ratel
• Muziekdoosje
• Politieauto
• Fluit
• Een muziekinstrument
• De radio
• Een favoriet cassette bandje

Het is de bedoeling dat iedere avond een ander geluid gekozen wordt. Door het inprenten en wakker worden van het wekken of van het geluid wordt op een andere wijze geslapen. Hierdoor wordt het makkelijker om ook van de signalen van de blaas wakker te worden. Bovendien wordt bewuster een plas op de wc gedaan. Hierdoor vindt een bewustwordingproces plaats, dat de volle blaas op de wc moet worden uitgeplast en niet in bed. Wanneer dit onvoldoende succes heeft dan is de volgende stap meestal de training met de plaswekker, mits de goede leeftijd is bereikt. Dit kan met of zonder wekken. Informatie over de plaswekker staat bij de vraag over de plaswekker.

Gemiddeld werkt de plaswekker bij 70-90% van de gevallen in gemiddeld 2 maanden. Sommige kinderen hebben echter langere tijd nodig. Helaas lukt het niet alle kinderen om droog te worden met een plaswekker. Een aantal factoren daarin zijn van belang.

• De wekker is op een te jonge leeftijd gebruikt. Het kind moet begrijpen waarom de wekker afgaat, kan oefenen om beter wakker te worden en enthousiast meewerken.
• Wekker werd niet gehoord. Bij wekbaarheidsproblemen is het van belang de wekbaarheid te verhogen door voor het slapen gaan oefeningen te doen, waarbij ingeprent wordt om wakker te worden van de wekker met behulp van inprentingsoefeningen.
• Bij aanvankelijk goed resultaat was na het stoppen met de plaswekker een terugval en de plaswekker is vervolgens niet opnieuw gebruikt.
• Ook bestaat de mogelijkheid om als de plaswekker na drie weken nog niet of nog onvoldoende werkt de plaswekker te combineren met een andere methode zoals medicijnen of Droog Bed Training. Als tijdelijke overbrugging kan ook gekozen worden voor de broekjes van DryNites.

Inprentings oefeningen voor de plaswekker:

Het is belangrijk om voor het slapen gaan oefeningen in te prenten om wakker te worden van het geluid van de plaswekker. Het geluid van de plaswekker kan in geprent worden door de volgende punten te herhalen:

• Ik blijf droog vannacht
• Staat de plaswekker goed aan (zelf controleren)
• Heb ik het geluid van de wekker goed in mijn hoofd (een keer laten horen)
• Wanneer ik dat geluid hoor spring ik uit mijn bed (net als een brandweerman)
• En ga ik naar de WC om te plassen
• Wanneer ik uit mij zelf wakker word ga ik ook altijd naar de wc om te plassen

Met deze extra inprentings oefeningen heeft de wekker mogelijk meer resultaat. Ook het bijhouden van een kalender of dagboek is belangrijk zodat duidelijk wordt of en hoe snel de plaswekker tot succes leidt.

De Droog Bed Training, doet extra appel op het verhogen van de wekbaarheid, wat voor sommige kinderen nodig is, bijvoorbeeld wanneer zij niet wakker worden van wekken of de plaswekker. Naast een vast wekschema en het gebruik van de plaswekker, doen kinderen voor het slapen gaan concentratie oefeningen om wakker te worden. Bij een nat bed doen zij bovendien de positieve oefening. Deze bestaat hieruit dat je iets extra’s moet doen om je beter te concentreren omdat het niet goed ging. Die oefening moet natuurlijk met het plassen en uit bed komen te maken hebben. De oefening wordt extreem vaak gedaan om je het gevoel te geven dat je iets extra’s voor moet doen, net als bij sport. Wanneer je niet zo goed bent in het nemen van penalty’s dan moet je het 20 keer opnieuw doen tot dat je het gevoel hebt dat het lukt. Concreet: de positieve oefening: op bed liggen tot 50 tellen, naar de WC om te plassen, weer opbed liggen en weer tot 50 tellen, weer naar de WC om een poging tot plassen te doen. Dit herhaal je 5 keer. Alle keren plassen zal niet lukken maar dat hoeft ook niet. Het gaat om het gevoel. Het lijkt onnodig maar is het niet. Het is de bedoeling om een trainingsgevoel te krijgen. Die “sporthouding” geeft extra motivatie en inzet om de training lang vol te houden en de oefeningen intensief te doen.

De kalendermethode gaat uit van de theorie dat belonen beter werkt dan straffen en dat de beste beloning je eigen succes is. Hoe werkt de methode: Het kind mag voor elke keer als het een vooraf afgesproken resultaat heeft gehaald (bijvoorbeeld een droge nacht, of goed wakker geworden bij het opnemen of zelf het trainingsbroekje ’s avonds aangedaan en ’s morgens weggegooid), een zonnetje op een kalender tekenen. Dit mag een gekochte kalender zijn, maar misschien werkt het nog wel beter als het kind zelf een kalender heeft mogen maken. Op een dag dat geen resultaat is behaald, wordt niets gedaan (dus ook geen regenwolkjes of zoiets. Dat zou weer straffen zijn. Geen zonnetje mogen tekenen is al straf genoeg, dat hoeft niet nog eens extra aangedikt te worden. Want denk erom: alleen de beloningen werken, de straffen werken juist averechts). Indien een vooraf afgesproken aantal zonnetjes (bijvoorbeeld 5) is behaald (de eerste keer ongeacht hoeveel dagen zonder zonnetjes aanwezig zijn) wordt een vooraf afgesproken beloning gegeven (niet te groot, niet te duur en hoeft ook niet materieel te zijn, bijvoorbeeld: een half uurtje langer opblijven, een extra verhaaltje voorlezen, met pappa of mamma knutselen of iets anders leuks doen. De volgende keer moeten dan 5 zonnetjes achter elkaar gehaald worden. De keer daarop 7 zonnetjes achter elkaar. Kernpunten zijn dat het kind het gevoel moet (terug) krijgen dat het zelf invloed op het proces heeft. Daarvoor is het van belang dat het kind succes ervaart. De doelen die gesteld worden, moeten dan ook haalbaar voor het kind zijn. Lukt het niet om binnen afzienbare tijd een gesteld doel te halen, dan was dat doel te hoog gesteld en kan beter een minder hoog doel gesteld worden. Pas als een of meerdere malen succes is behaald kunnen de doelen zwaarder gesteld worden. In principe kan de kalendermethode in elke fase van droog worden (of voor het bereiken van andere vaardigheden) gebruikt worden, mits de doelen afgestemd zijn op het niveau van het kind. Belangrijk is dat het kind de kalender als motiverend moet beschouwen en niet als straf.

Jouw kind is kennelijk een kind dat in de eerste slaapfase (de eerste 1½ à 2 uur) moeilijk wakker kan worden van signalen uit de blaas. Vaak kunnen deze kinderen ook moeilijk wakker worden van signalen van buiten het lichaam, zoals opnemen door de ouder. Een mogelijkheid die geprobeerd kan worden is het kind te leren om “alerter” te slapen en te leren wat het moet doen als het een signaal krijgt. Kijk voor het eerste naar de vraag over moeite met wakker worden. Het tweede werkt als volgt: spreek af met het kind dat jullie samen gaan proberen om goed te weten wat je moet doen als je een signaal krijgt. Dat kun je het beste eerst oefenen overdag. Spreek bijvoorbeeld af dat je af en toe op onverwachte momenten een wekker af laat gaan en dat het kind, als die wekker afgaat, stopt waar het mee bezig is op dat moment, naar de wc gaat, probeert te plassen en daarna weer verder gaat waar het mee bezig was. Lukt dat goed, dan kun je diezelfde wekker ook af laten gaan op het moment dat je het kind ’s avonds opneemt om te laten plassen. Het kind moet dan de wekker uitzetten, naar de wc gaan en weer verder slapen.

Om toch het gevoel van een droog bed te hebben (en voor de ouder minder was) kun je afspreken dat het kind een absorberend broekje aankrijgt tot het moment dat ouders het kind wakker maken om te gaan plassen. Daarna kan het broekje uitgelaten worden tot de volgende morgen en moet het kind proberen dan het bed droog te houden (maar dat is dan ook makkelijker want het heeft de moeilijke eerste periode van de nacht al achter de rug). Voor kinderen die pas laat in de nacht of tegen de ochtend nat zijn, kan het precies andersom: absorberende broekje uitlaten totdat ouders het kind wakker maken om te laten plassen en pas daarna het absorberende broekje aan.

Kennelijk is het een gevoelig onderwerp voor je zoon. Waarschijnlijk heeft hij niet het gevoel dat hij zelf grip op het bedplassen heeft en schaamt hij zich van binnen dat het hem niet lukt om droog te slapen. Dat is een heel kwetsbaar gevoel. Als dan iemand jou op dat “falen” aanspreekt is dat helemaal niet leuk. Het liefst wil je het verstoppen, en niet over praten. Dat is de zogenaamde “struisvogel tactiek” die we allemaal wel eens gebruiken. Als ik doe alsof het niet aanwezig is, dan heb ik ook geen last van het probleem. Soms lukt het om het kind te motiveren toch aan het probleem te werken door het te laten zien dat het kind niet de enige is met het probleem en dat zelfs sommige volwassenen (1 op de 200) nog in bed plassen, maar dat met hulp het bijna altijd lukt om kinderen droog te krijgen. Laat je kind bijvoorbeeld eens naar deze site surfen of naar de site van het KennisCentrum Bedplassen (www.bedplassen.org). Belangrijk is dat je jouw kind vooral laat voelen dat het bedplassen op zich geen probleem is. Sommige kinderen leren vroeg fietsen, andere laat. Sommige kinderen leren vroeg droog slapen anderen laat. Sommige kinderen hebben een bril nodig, anderen niet. Daarmee zijn kinderen niet beter of slechter, alleen anders. Gelukkig zijn tegenwoordig voldoende mogelijkheden aanwezig om het kind droog te leren slapen en in de periode daarvoor voldoende mogelijkheden om het kind in ieder geval het gevoel te geven van een droog bed met behulp van absorberende broekjes.